တၢ်ကဲထီၣ်သးအကလုာ်

ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဘၣ်ဒိသဝီဖိတဂၤ

တၢ်ကဲထီၣ်သးမုၢ်နံၤမုၢ်သီ

လါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်

တၢ်ကဲထီၣ်သးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ (သဝီ, ကရူၢ်, ကီၢ်ဆၣ်, ကီၢ်ရ့ၣ်)

အအ--- သဝီ, မူဟီၣ်ကဝီၤလီၤဆီ, မူကီၢ်ဆၣ်, ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်

ၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်တဂၤအဂ့ၢ်အကျိၤ

မံၤ

မီၤ အ---

သးနံၣ်

(၃၈) နံၣ်

မုၣ်/ ခွါ

ခွါ

ကလုာ်

ပယီၤ

ထီၣ်ပှၢ် / သဘျ့  

ထီၣ်ပှၢ်

တၢ်ဖံးတၢ်မၤ

ထူစံာ်

တၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ

ဘူးဒး

တၢ်ဟံးမူဒါ/ လီၢ်လၤ

သဝီဖိ

အိၣ်ဆိးဒူသဝီ

အအ--- သဝီ, မူဟီၣ်ကဝီၤလီၤဆီ, မူကီၢ်ဆၣ်, ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်

ၦၤလၢအမၤအၢပယွဲတၢ်တဂၤအဂ့ၢ်အကျိၤ

မံၤ                    

လီၢ်လၤ

သုးကျိၤ/ သုးရ့ၣ် / သုးတြိၤ

အိၣ်သူၣ်လီၤသးလီၢ်ကျဲ /သုးကလၢၤ

အခိၣ်အမံၤဒီးလီၢ်လၤ

တသ့ၣ်ညါ

တသ့ၣ်ညါ

ပယီၤသုး တသ့ၣ်ညါသုးရ့ၣ်

နၣ်သၤကွ့သုးကလၢၤ, နၣ်သၤကွ့ဝ့ၢ်, မူကီၢ်ဆၣ်, ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်

မ့အီၤလဲၤ

၁. ၡဲပၠးၦၤနဟံးန့ၢ်တၢ်ကဲထီၣ်သးတခါအံၤ တဆီဘၣ်တဆီတက့ၢ်.

KHRGပျီပူၤပှၤမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်မၤပယွဲပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယာ် ထံၣ်တၢ်ကဲထီၣ်သးဂ့ၢ်ဝီတခါအံၤလၢ မူကီၢ်ဆၣ်ဖ့ၣ်စ်ဘူၣ်တၢ်ကစီၣ်သန့ ပူၤဝံၤ ဆဲးကျိးဝဲလီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါပှၤလၢအမၤစၢၤကရူၢ်ခိၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. KHRGပျီပူၤပှၤမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်မၤပယွဲပှၤဂ့ၢ်ဝီ ခွဲးယာ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လၢ ပှၤလၢအမၤစၢၤကရူၢ်ခိၣ်တဂၤအံၤအအိၣ်ဝံၤ အဝဲလဲၤမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်ကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်ဝဲအံၤ လၢတၢ်ကဲထီၣ်သးအလီၢ် (ဒီး မၤတၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်တၢ်ဒီးပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်အနီၢ်ကစၢ်)န့ၣ်လီၤ.

၂. ကွဲးနီၣ်ၦၤလၢဟ့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤတဂၤစုာ်စုာ်သ့ၣ်ညါ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအမ့ၢ်အတီလၢကျဲဒ်လဲၣ်.

KHRGပျီပူၤပှၤမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်မၤပယွဲပှၤဂ့ၢ်ဝီခွဲးယာ် မၤတၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်တၢ်ဒီး ပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ် မီၤ အ---, ဒီး တဲသကိးစ့ၢ်ကီး တၢ်ဒီး လီၢ်ကဝီၤပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ ဒီး သဝီဖိအဂၤတဖၣ်လၢအထံၣ်ထွဲတၢ်ကဲထီၣ်သးအဝဲအံၤန့ၣ်လီၤ.

ပာ်ဖျါတၢ်ကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤတက့ၢ်.

ဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်န့ၣ် ပယီၤသုးလၢအအိၣ်ဖဲ နၣ်သၤကွ့ကရူၢ်, မူကီၢ်ဆၣ်, ချၢၣ်လွံၣ်ထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ပူၤတဖၣ်အံၤ ခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ် (၂) ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်ချံ (၂) ဖျၢၣ်အံၤ လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဝဲလၢသဝီဖိ မီၤ အ--- အကျီးပူၤလၢအအိၣ် ဘူးဒီး အအ--- သဝီ, မူဟီၣ်ကဝီၤလီၤဆီ, မူကီၢ်ဆၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. (ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အခါ တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လၢလီၢ်ကဝီၤပူၤ တအိၣ်နီတတီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.)

ဖဲပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အခါ ဘၣ်ဖဲ မီၤ အ--- ကလဲၤလူအတၢ်ထူၣ်တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိထံအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲနီထီၣ်စဲးထုးထီၣ်ထံ အခါ ကျိဖးဒိၣ်ချံလီၤတဲာ်ဘူးဒီးအီၤအဃိ အခီၣ်ကံၣ်ဒုၣ်လၢအစ့ၣ်တကပာ် ဘၣ်ဒိနးနးကလဲာ်န့ၣ်လီၤ. အခီၣ်ဆါဒိၣ်မးတုၤဒၣ် လဲာ် ဟးဝဲတသ့လၢၤဘၣ်အဃိ (အဝဲအိၣ်ထီဃာ်ဖဲတၢ်ကဲထီၣ်သးဝဲအံၤလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်က့ဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီး မီၤ အ--- အတၢ် ထူၣ်တၢ်မုၣ်တၢ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.) ဖဲတၢ်မၤတၢ်ထံၣ်လိာ်သံကွၢ်အဆၢကတီၢ် မီၤ အ--- ပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်ဒ်အံၤ, “ဖဲယဘၣ်ဒိအခါ ယဆၢထၢၣ်တသ့ ဟးတန့ၢ်ဘၣ်. ယတူၢ်ဘၣ်တမုာ်ဘၣ်ဖးဒိၣ်ညါ. ယတဘၣ်သးပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ်လၢ တၢ်ပၢၢ် ဆၢအပူၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ ယဖံးအီၣ်မၤအီၣ်တၢ်လၢယသဝီတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးကျီးပူၤဒ်အံၤလီၤ.  ဝံၤတၢ်(ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်)တခါ အံၤ ကဲထီၣ်သးဒီးယၤ. မ့ၢ်ယဘၣ်ဟဲဝံတၢ်ဟဲဝံဟဲယိးတခါအံၤလၢ ယကဘၣ်ထံၣ်ဘၣ်တၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အံၤဧါ မ့တမ့ၢ် ယတၢ်ဘူၣ်တဂ့ၤဘၣ်လဲၣ်န့ၣ် (ယဖိကမိၣ်တဘၣ်ဘၣ်).” အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ် ၁၂ မံးနံး တုၤ ၂၀ မံးနံးဝံၤအလီၢ်ခံ မီၤ အ--- အသမူသကိးလၢအခိၣ်အဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ် ထံၣ်အလီၤဃံၢ်လၢ တၢ်ပျီပူၤ ဒီး ဘၣ်ဒိနးဒိၣ်မးအဃိ အဝဲသ့ၣ်လဲၤဆှၢအီၤဆူ CDM ကသံၣ်သရၣ်ဒီၣ်ကထၢၣ်ဖးဒိၣ်လၢအအိၣ်ဖဲ အအ--- သဝီတ ဂၤအံၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဝံၤအလီၢ်ခံ ကသံၣ်သရၣ်ဖးဒိၣ်ဆှၢခီက့ၤအီၤဆူ ကညီဆူၣ်ချ့မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ (KDHW) တၢ်ဆါဟံၣ် လၢတၢ်ကူဆါယါဘျါအဂီၢ် ဖဲ အဘ--- သဝီ, ကၠီၣ်ဖၠၤကရူၢ်, မူကီၢ်ဆၣ်န့ၣ်လီၤ. (မီၤ အ--- ဘၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါ အပှ့ၤထဲလဲၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါထွဲဘၣ်ဆၣ် ညီနုၢ် KDHW တၢ်ဆါဟံၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါအဘူးအလဲတလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.)

ဝံၤအလီၢ်ခံ ဖဲတၢ်မၤတၢ်ထံၣ်လံာ်သံကွၢ်အဆၢကတီၢ် အဝဲပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဒ်အံၤ,  “ယဖိအိၣ် (၃) ဂၤ အကျါ (၂) ဂၤ န့ၣ် ထီၣ် (၄) တီၤ တဂၤ ဒီး တီၤဘျီကၠိတဂၤ. ယမါန့ၣ်အဒၢ. (တချုးလၢယဘၣ်ဒိဒံးဘၣ်အခါ) တၢ်ကီတၢ်ခဲ မ့အိၣ်ထဲလဲၣ် ထဲလဲၣ်ဘၣ်ဆၣ် ယတၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်လၢ ယကလုၢ်အီၣ်ယဟံၣ်ဖီဃီဖိတၢ်အီၣ်တၢ်အီသ့ၣ်တဖၣ်တုၤအန့ၢ်. (ဘၣ်ဆၣ် ယဘၣ်ဒိဝံၤ အလီၢ်ခံ) တၢ်လၢတလဲၤအသးဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ဝီဘၣ်အိၣ်ဒီဒူၣ်ညါ. အဃိ ယသးဘၣ်ဒိ. ဖဲယဘၣ်ဒိအခါ ယတၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ထီၣ် လၢ မ့ၢ်ယမၤစၢၤယဟံၣ်ဖီဃီဖိကသ့ဒ်လဲၣ်. ယတူၢ်ဘၣ်တမုာ်ဘၣ်နးဒိၣ်မး.” အဝဲစံးအါထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲလၢ, “ပကဲပှၤထူစံာ်ဖိ တနံၤဒီးတနံၤပကအီၣ်ဘၣ်အဂီၢ် ပဘၣ်မၤတၢ်ကိးနံၤဒဲးလီၤ. ပဃုအီၣ်ဒ့ၣ် ဃုအီၣ်ညၣ် လၢတနံၤဒီးတနံၤကအီၣ်ဘၣ်အဂီၢ်လီၤ. အဝဲအံၤမ့ၢ်ပတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူတၢ်အိၣ်သး. အဃိဖဲတၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဆၢကတီၢ် ပဘၣ်ဃ့ၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ပကဃ့ၢ် အဂီၢ် စ့တအိၣ်ဘၣ်. တၢ်အီၣ်လၢတနံၤဘၣ်တနံၤအဂီၢ် ပမၤတန့ၢ်ဘၣ်အဃိ ပဘၣ်အိၣ်လၢသဝီပူၤဒ်အံၤလီၤ. (ပကအိၣ်မူဘၣ် ကျဲလၢအဂၤတအိၣ်ဘၣ်). ယမ့ဘၣ်သံန့ၣ် ဝံၤလီၤ. ပတဃ့ၢ်ဘၣ်. ပဘၣ်အိၣ်လၢသဝီပူၤ မ့ၢ်လၢ ပဟံၣ်ဃီတၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိ သးသမူတၢ်ဂ့ၢ်ကီအိၣ်ဒီဒူၣ်အဃိ   (ပကဃ့ၢ်အဂီၢ်စ့တအိၣ်ဘၣ်). ပဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.”

ဘၣ်မနုၤအဃိလၢ ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကွံာ်လီၤကျိဖးဒိၣ်လၢသဝီပူၤဒ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် လီၢ်ကဝီၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ် တသ့ၣ်ညါ ထွဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤနီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ သဝီဖိတနီၤ နာ်ဝဲလၢ ပယီၤသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကွံာ်လီၤကျိဖးဒိၣ် မ့ၢ်လၢ အပာ်သဝီဖိလၢအဒုၣ်အဒါ ဒီး ပညိၣ်ခးသဝီဖိတဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. အဃိ တၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤဝံၤအလီၢ်ခံ လီၢ်ကဝီၤသဝီဖိ သ့ၣ်တဖၣ် ပျံၤတၢ်ဒိၣ်မးဒီး (အိၣ်က့ၤလၢသဝီပူၤတဘူၣ်လၢၤဘၣ် ဒီး တနီၤလဲၤဃ့ၢ်အိၣ်က့ၤလၢသဝီချၢလံန့ၣ်လီၤ). တၢ်ခးလီၤ ကျိဖးဒိၣ်ဒ်အံၤဝံၤအလီၢ်ခံ လီၢ်ကဝီၤသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဘၣ်လဲၤက့ၤဖံးအီၣ်မၤအီၣ်က့ၤတၢ်လၢ တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်လၢသဝီပူၤဒ်အံၤန့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်သူၣ်ပျံၤသးဖုးလၢသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကအိၣ်လၢသဝီပူၤအဂီၢ် ဒီး သဂၢၢ် ဘၣ် (တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ ဒီး တၢ်လုၢ်အီၣ်နီၢ်ခိသးသမူ) တၢ်တာ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဒ်အံၤအဃိ သဝီဖိလၢအအိၣ်ဒံးလၢသဝီပူၤသ့ၣ်တဖၣ် ခူၣ်ပာ်တၢ်ပူၤလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိကိးဂၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. မီၤ အ--- ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒ်အံၤ, “ပပျံၤလၢ တၢ်ကခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အသီတဘျီ. ပတူၢ်ဘၣ်တဘံၣ်တဘၢဘၣ်အဃိ ပမံတန့ၢ်ဂ့ၤဂ့ၤ ဘၣ်. ပဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီတဒူၣ်ဘၣ်မံလၢတၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.”

မ့ၢ်ၦၤလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ် ဟ့ၣ်ၦၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢပကသူတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတခါအံၤဧါ, ဟ့ၣ်ၦၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ ပကသူ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢကျဲဒ်လဲၣ်.

ပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ် မီၤ ဘ--- ဟ့ၣ်KHRG တၢ်ပျဲလၢ ကသူတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒ်အလီၢ်အိၣ်အသိးသ့န့ၣ်လီၤ.)