တၢ်ပာ်ဖျါအဖုၣ်တဘ့ၣ်အံၤပာ်ဖျါဝဲတၢ်ကဲထီၣ်သးတခါဖဲလၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ဖဲဟါလီၤခီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁ နၣ်ရံၣ်ဒီး ၂ နၣ်ရံၣ်အဘၢၣ်စၢၤအဆၢကတီၢ် ပယီၤသုး အကဘီယူၤဒုးသုးတဘ့ၣ် ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်(၂)ဖျၢၣ်ဒီး ခးလီၤထွဲဃုာ်ဒီးကျိဆဲးလး (အီၣ်လံၤကၢၤ) လၢ အအ--- သဝီပူၤ, ဖဲကမိၤသွ့ကရူၢ်ဒီး  ဘၣ်သံကွံာ်ဝဲ ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ် သးနံၣ် (၂) နံၣ် တဂၤ တကးဒ်ဘၣ် ဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီး ပှၤသဝီဖိ (၉) ဂၤ ဒီး လၢအကျါပၣ်ဃုာ်ဝဲ ပိာ်မုၣ် (၇) ဂၤ, ပိာ်ခွါ (၁) ဂၤဒီး ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်သးနံၣ် (၂) နံၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါ ကဘီယူၤခးလီၤတၢ်အံၤဘၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ စ့ၢ်ကီးဝဲ ကသံၣ်ဒၢးတဖျၢၣ်, သဝီဖိအတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအလီၢ် ဒီး တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢအအိၣ်ဖဲ KNU ဝဲၤဒၢးကရၢၢ်ပူၤတနီၤန့ၣ်လီၤ. သဝီဖိလၢအဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါဖဲ ကညီဆူၣ်ချ့မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ (KDHW) ပှၤကွၢ်ထွဲ မၤစၢၤတၢ်ဖိတဖၣ် အအိၣ် ဖဲဝဲၤဒၢးကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဒ်အံၤအဃိသဝီဖိလၢအအိၣ်ဖဲ အအ--- သဝီတဖၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒု ကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.[1]

 
 

 

ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဖဲလၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ်

 

ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်အနံၤ, မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁ နၣ်ရံၣ် ဒီး ၂ နၣ်ရံၣ်အဘၢၣ်စၢၤ အဆၢကတီၢ်,  SAC [ပယီၤသုး] အက ဘီယူၤလၢ အအိၣ်လၢဘျံး (မြိတ်) ဝ့ၢ်, လၢၢ်မုၢ်လါကီၢ်ဆၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၣ်ဟဲခးလီၤတၢ်ဖဲ အအ---သဝီ, (တၢ်သ့ၣ်ညါ စ့ၢ်ကီးလၢ အဘ---) သဝီ, ကမိၤသွ့ကရူၢ်, လၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤအံၤ ဟဲယူၤဃီၤလၢ [အအ---သဝီ] မုၢ်ထီၣ်တပၤဒီး ခးလီၤတၢ်ဝံၤက့ၤယူၤကွံာ်ဝဲဆူ [သဝီ] မုၢ်နုာ်တကပၤန့ၣ်လီၤ.  ကဘီယူၤအကလုာ်န့ၢ်မ့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤဒုးသုးဒီး, အလွဲၢ်မ့ၢ်မူခိၣ်လွဲၢ် အလုးန့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲ ပီၣ် (၂၅၀) မ့ၣ်ပိၢ်ခံဖျၢၣ်ဒီး ခးလီၤစ့ၢ်ကီး [ကျိ] အီၣ်လံၤကၢၤ [လၢအအိၣ်လၢကဘီယူၤပူၤဒီး] [ ခးလီၤဝဲဒၣ်တကတီၢ်ဃီန့ၣ်လီၤ]. မ့ၣ်ပိၢ်တဖၣ်လီၤ တဲာ်ဝဲလၢ ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ (KNU) ကီၢ်ဆၣ်ဝဲၤဒၢး ဖဲအအ---သဝီပူၤန့ၣ်လီၤ. [ပှၤသဝီဖိလၢ အဟဲအိၣ်ခိးတၢ်ဒ်သိး ကတီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီလၢ အဘၣ်ဃးဒီးသဲစးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဖဲ KNU ဝဲၤဒၢးကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.] မ့ၣ်ပိၢ်ခံဖျၢၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဒီး အဘၢၣ်စၢၤကအိၣ်ဒၣ်ထဲ လွံၢ်ချံ ဒီးယဲၢ်ချံ [၇ မံထၢၣ်တုၤ  ၉ မံထၢၣ်] န့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အံၤဘၣ်သံကွံာ် ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်တဂၤ ဒီး ဘၣ်ဒိ [ပှၤသဝီဖိ ၉ ဂၤ] ပိာ်မုၣ်နွံဂၤ, ပိာ်ခွါတဂၤ, ဒီး ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ.

 

ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဖိလၢအသးသမူဟးထီၣ်ကွံာ်တဂၤအမံၤမ့ၢ်  နီၢ်အ--- န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်ဒိဝဲနးနးကလဲာ် ဖဲအဖံဘၣ်ခိၣ်ဒီး လၢခံ အသးသမူဟးထီၣ်ကွံာ် ဝဲလၢ [ဟံၣ်တဖျၢၣ်ပူၤ] ဖဲ KNU ဝဲၤဒၢးကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသးနံၣ်အိၣ် ၂ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. [တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဖဲဝဲၤဒၢးအကရၢၢ်ပူၤဒီး မ့ၣ်ပိၢ် လီၤတဲာ်ပိၢ်ထီၣ်အလီၢ် အဘၢၣ်စၢၤကအိၣ်ဝဲသၢချံ (၅ မံးထၢၣ်) န့ၣ်လီၤ. ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ (KWO) ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲဒၣ် နီၢ်အ--- ဒီးအမိၢ် ဒ်သိးအကလဲၤတီၣ်ထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးသဲစး တကပၤ ဖဲ KNU ဝဲၤဒၢးန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တခီ လၢ သဝီဖိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ် တၢ်တပာ်ဖျါဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.]

 

ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်လၢအဘၣ်ဒိဖဲ အနၣ်သက့ၤထံးတဂၤ အမံၤမ့ၢ်ဝဲ ဘ--- န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကဲထီၣ်သးအဆၢကတီၢ် အဝဲအိၣ်စ့ၢ်ကီး ဖဲ KNU ကီၢ်ဆၣ်ဝဲၤဒၢးအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသးနံၣ်အိၣ် ၂ နံၣ်ဒီး အဝဲမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး KWO အပှၤမၤသကိးတၢ် အဖိမုၣ်တဂၤ ဖဲလၢၢ်ဒိၣ်စိ ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.

 

ပှၤအဂၤလၢအဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်လၢအမ့ၢ် ပိာ်မုၣ်နွံဂၤဒီး ပိာ်ခွါတဂၤန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်လၢ အမၤတၢ်လၢ ထံကီၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးသုးကီၣ်ကးကရၢ [ပယီၤသုး] အစုဒုၣ်တီၤဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ဝဲလၢ ၂၀၂၅ နံၣ် (ပယီၤသုး) မၤတၢ်ဃုထၢ [တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖးတၢတဘျီ ဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၂၅ အနံၤ] ဖဲ အဘ--- ဝ့ၢ်, လၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ် န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဆီၣ်ထွဲဝဲ တၢ်ဃုထၢတၢ်ဖး [လၢအတလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်], ဒီး ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA) သုးရ့ၣ်နီၣ်ဂံၢ် ၁၀ ဖီၣ်ဃာ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. [တၢ်ဒုးဃာ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ဒၢးဆံးဖိတဖျၢၣ်အပူၤဖဲ KNU ကီၢ်ဆၣ်ရူကရၢၢ်ပူၤဒီး စးထီၣ်လၢလါဒံၣ်စဲဘၢၣ်လၢာ်တုၤလါယနူၤအါရံၤ ၂၀၂၆ နံၣ်န့ၣ်တၢ်တဒုးဟးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢသဝီပူၤဘၣ်န့ၣ် လီၤ.]

လၢတၢ်န့ၢ်အဃိ, ဖဲကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဆၢကတီၢ်, [မ့ၣ်ပိၢ်လီၤတဲာ်လီၢ်ဒီး တၢ်သူၣ်ထီၣ်အလီၢ် အယံၤကအိၣ်ဒၣ်ထဲ လွံၢ်ချံဒီး ယဲၢ်ချံ (၇ မံထၢၣ်ဒီး ၉ မံထၢၣ်) ဒီး] အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါဖဲ [ကညီ ဆူၣ်ချ့မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ (KDHW) အပှၤကွၢ်ထွဲတၢ်တဖၣ်အအိၣ်] ဒီး [လီၢ်ကဝီၤ KNU ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ] ခိၣ်နၢ် တဂၤ ပျၢ်ကွံာ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်, ပှၤ [လၢသဝီပူၤ] တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ တအိၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်နီတဂၤဘၣ် ခီဖျိကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.

ပှၤ [ထံဖိကီၢ်ဖိ အတၢ်မၢဖိလၢတၢ်ဒုးဃာ်ဃိးဂၤ] လၢအဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ပာ်ဖျါဝဲ ဒ်အဖီလာ်အသိးန့ၣ်လီၤ -

  • မၣ် ဆ--- (သးနံၣ် ၃၇ နံၣ်),
  • မၣ် ဒ--- (သးနံၣ် ၅၀ နံၣ်),
  • မၣ် ဃ--- (သးနံၣ် ၃၉ နံၣ်),
  • မၣ်ခၠ--- (သးနံၣ် ၅၂ နံၣ်),
  • မၣ်ဂ--- (သးနံၣ် ၄၅ နံၣ်),
  • မၣ်ဟ--- (သးနံၣ် ၂၇ နံၣ်),
  • မၣ်ဧ--- (သးနံၣ် ၄၆ နံၣ်), ဒီး
  • ကိၤ သ--- (သးနံၣ် ၃၃ နံၣ်) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

 

[ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအလၢအပှဲၤ လၢအဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၢ် KHRG ပျီပူၤပှၤမၤတၢ်ဖိ တသ့ၣ်ညါဝဲဘၣ် န့ၣ်လီၤ.]

ခီဖျိလၢကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ, ကသံၣ်ဒၢးတဖျၢၣ်လၢ KDHW ပၢဆှၢအီၤ [ဖဲအအ---သဝီပူၤ] ဒီး ပှၤသဝီဖိ အတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်လီၢ်အကျဲသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ် [စ့ၢ်ကီး] န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၢ်အသိးကဘီယူၤ ဟဲခးလီၤတၢ် အတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤအဃိတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအိၣ်ဒိၣ်ထီၣ်လၢ [သဝီဖိတဖၣ်] အကျါ ဒီး တကးဒ်ဘၣ်ကၠိဖိဒီးသရၣ်မုၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကွံာ်ဝဲလၢ တၢ်လီၢ်လၢအဘံၣ်အဘၢအဂၤတတီၤ ဒ်သိးကဆဲးမၤလိဘၣ်ဒ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် သဝီတနီၤန့ၣ်, ကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်ဒိးစဲးဆိကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သဝီဖိတနီၤပျံၤတၢ်ဒိၣ်တလၢ တုၤအအိၣ်က့ၤလၢ [အအ---]သဝီပူၤ တဘူၣ်လၢၤဘၣ် ဒီးလဲၤအိၣ်က့ၤလၢ အတၢ်ဖံးအီၣ်မၤအီၣ်အလီၢ်လၢအအိၣ်ယံၤဝဲဒီးဒူသဝီန့ၣ်လီၤ.  

 
Wed, 25 Mar 2026

Footnotes: 

[1] တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်ပာ်ဖျါတဘ့ၣ်အံၤအပူၤန့ၣ် တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤဖဲ လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ၂၀၂၆နံၣ် အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်ဆှၢဟ့ၣ်ထီၣ်အီၤလၢ လီၢ်ကဝီၤၦၤမၤသကိးတၢ်တဂၤ ဖဲ ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ လၢအဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအီၤ လၢကညီဂ့ၢ်ဝီခွဲးယာ်ကရူၢ် (KHRG) လၢကမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်မၤဘၣ်ဒိ ၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်အတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်ဖဲလီၢ်ကဝီၤပူၤန့ၣ်လီၤ. ၦၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ်အမံၤ, တၢ်ဂီၤဒီး အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးတဖၣ်န့ၣ် တၢ်မၤလီၤဘၢအီၤလၢအဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢတၢ်ကွဲးၡဲပၠးအါထီၣ်အီၤ ဖဲပနိကဝီၤအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် KHRG အတၢ်ကွဲးၡဲထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ.

Related Readings