Karen Human Rights Group

တီအူကီၢ်ရ့ၣ်တၢ်ပာ်ဖျါအဖုၣ်- ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ဘၣ်သံဝဲသဝီဖိတဂၤ, ဘၣ်ဒိပိာ်မုၣ်လၢအအိၣ်ဒီးအဟုးအသးတဂၤ, ဒီးဘၣ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤတၢ်ဖဲ ဒီၣ်ဖါခိၣ် ကီၢ်ဆၣ် (လါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၂၀၂၅ နံၣ် တုၤ လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂ဝ၂၆ နံၣ်)

 

ဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၂၇ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်အနံၤ, မုၢ်ဂီၤခီအဆၢကတီၢ် ထံကီၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီး တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ခီၣ်မံးရှၢၣ် (SSPC) ဒီၣ် တဲာ်ကွံာ်ဝဲလီတဲစိတၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢအပျံၤဖဲဒီၣ်ဖါခိၣ် (သံတောင်ကြီး) ကီၢ်ဆၣ်, တီအူ (တောင်ငူ) ကီၢ်ရ့ၣ် [ပၣ်ဃုာ်ဒီးဒ့ လိာ်မုၢ်နုာ်လာ်ထၣ်ကရူၢ်] န့ၣ်လီၤ. ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၃း၀၀ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ် SSPC ဆီလီၤဝဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢတၢ်သမံသမိးအ တြဲၤဖဲကျဲမုၢ်တဖၣ်လၢအအိၣ်ဖဲဒ့လိာ်မုၢ်နုာ်လာ်ထၣ်ကရူၢ်, ဒီၣ်ဖါခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်ဒီးသမံသမိးဝဲပှၤလၢအဟးထီၣ်က့ၤလီၤသ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ်လီၤ. ဝံၤအလီၢ်ခံဖဲမုၢ်နၤခီ ၈း၀၆ မံးနံးဒီး ၈း၁၁ မံးနံးအဘၢၣ်စၢၤ, [KHRG ပျီပူၤပှၤမၤတၢ်ဖိတဂၤနၢ်ဟူဝဲကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်] ပိၢ်ဖးသီၣ်ခံထံၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ [ပျီပူၤပှၤမၤတၢ်ဖိတဂၤအံၤ] နၢ်ဟူဝဲပှၤခးကျိဖိသီၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢအသီၣ်လီၤအဂာ်ဒီး တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.

[သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်နာ်ဝဲလၢ] ကျိဖးဒိၣ်ချံအကလုာ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ 79 [M-79], ဒီးကျိဖးဒိၣ်ချံသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ခးလီၤအီၤလၢ SSPC သုးဖိသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအဟံးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဒီး [မၤအါထီၣ်အသုးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲဖဲကျဲသ့ၣ်တဖၣ်လၢအအိၣ်ဘူးဒီး] ကညီနံၣ်ထီၣ်သီတၢ်လူၢ် ဖဲသၤဒီၤကၠံဝ့ၢ်, ဒီၣ်ဖါခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. [တၢ်လီၢ်လၢအဘူးဒီး ကညီနံၣ်ထီၣ်သီတၢ်လူၢ်အံၤ ခီၣ်ချ့ သုးရ့ၣ် (ခမရ) နီၣ်ဂံၢ် (၉၈) အိၣ်ဆီလီၤအသးန့ၣ်လီၤ.] ကျိဖးဒိၣ်ချံအကျါတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဖဲသဝီဖိတဂၤလၢအမံၤ မ့ၢ် နီၢ်အ---, လၢအမ့ၢ်ပိာ်မုၣ်လၢအအိၣ်ဒီးအဟုးအသးဒီးအဖိအိၣ်သၢဂၤ, အဟံၣ်ဃၢၤ [လၢအအိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲ] အအ--- တၢ်လီၢ်, သၤဒီၤကၠံ ကဝီၤဒ့ (၁), ဒ့လိာ်မုၢ်နုာ်လာ်ထၣ်ကရူၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကျိဖးဒိၣ်ချံအံၤလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဖဲအဟံၣ်ဃၢၤအဆၢ ကတီၢ်ကျိဖးဒိၣ်အက့ဖျိးဘၣ်ဝဲအကိာ်ကျၢၢ်ခံဒီးအဟံၣ်အဒူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အသွံၣ်လီၤအဃိသဝီဖိဒီးလီၢ်ကဝီၤခိၣ်နၢ်တ ဖၣ်ဆှၢအီၤဆူ အသ--- တၢ်ဆါဟံၣ် [လၢအဘၣ်တၢ်ပၢဆှၢအီၤလၢကီၢ်ပယီၤသုးမီၤစိရိၤ] ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်ကူစါယါဘျါအ ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. [တၢ်ကူစါယါဘျါအပှ့ၤလၢာ်ဝဲထဲလဲၣ်န့ၣ် KHRG တသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်ဆါဟံၣ်လၢအဘၣ်တၢ် ပၢဆှၢအီၤလၢကီၢ်ပယီၤသုးမီၤစိရိၤတဖၣ်ညီနုၢ်ဃ့ဝဲတၢ်ကူစါယါဘျါအပှ့ၤန့ၣ်လီၤ.] အကိာ်ကျၢၢ်ခံအတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအံၤတ နးဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဒိးကူစါယါဘျါသးဆၢကတီၢ်အဝဲအိၣ်ဖျဲၣ်န့ၢ်ဝဲအဖိလွံၢ်ဂၤတဂၤဖဲတၢ်ဆါဟံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. [မ့မ့ၢ်ကျိဖးဒိၣ် ချံအဂၤတဖျၢၣ်တခီလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်လၢသဝီချၢအဃိတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးပှၤနီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.]

ဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်အနံၤ ဂီၤခီ ၁၁း၃၀ မံးနံးအဆၢကတီၢ် KNLA [ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် အပှၤသုးဖိတဖၣ်] ပာ်ဖှိၣ်လိာ်အသးဒီး PDF [ကမျၢၢ်တၢ်ဒီသဒၢသုး အပှၤသုးဖိတဖၣ်] လၢအအိၣ်လၢ [KNLA] သုးက့နီၣ်ဂံၢ် (၂) [တီအူကီၢ်ရ့ၣ်] အတၢ်ပၢဖီလာ်တဖၣ်လဲၤခးဝဲ SSPC အသုးကလၢၤလၢအမ့ၢ် သၤဒီၤကၠံဘယ့ၣ်နီၤသုးကလၢၤ ဒီးကျိဖးဒိၣ်ချံ ၁၀၇ မမ (၆) ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. သုးကလၢၤအံၤအိၣ်ဖဲသၤဒီၤကၠံဝ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်ချံကိးဖျၢၣ်ဒဲးအံၤလီၤတဲာ်ဝဲဖဲ SSPC သုးကလၢၤ အဟီၣ်ကဝီၤပူၤန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ SSPC ခးဆၢက့ၤတၢ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်ဒီးကျိဖးဒိၣ်ချံတဖၣ်အံၤလီၤတဲာ်ဝဲဖဲ အဘ--- သဝီချၢ, ဒ့လိာ်မုၢ် နုာ်လာ်ထၣ်ကရူၢ် ပူၤန့ၣ်လီၤ. သဝီဖိတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဘၣ်သံဘၣ်ပှၢ်နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၃ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်အနံၤ ဂီၤခီ [တချုးဒံးလၢ ဂီၤခီ ၁၀ နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်] ကၤနံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုး [လီၢ်ကဝီၤ PDF သုးတဖု] အိၣ်ဝဲဖဲတၢ်လီၢ်တတီၤလၢအဘူးဒီးလီတဲစိတၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢအတၢၣ်တတၢၣ်လၢအအိၣ်ဘူးဒီး အဆ---- သဝီ ကျဲမုၢ်တဘိ, ပရှီလိာ်ကရူၢ်, ဒီၣ်ဖါခိၣ်ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. လီၢ်ကဝီၤ PDF သုးတဖုအံၤဟူးဂဲၤဝဲလၢ KNLA သုးရ့ၣ်နီၣ်ဂံၢ် (၅) သုးက့နီၣ်ဂံၢ် (၂) အစုတီၤဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. အဆ--- သဝီဖိတဂၤစံးဘၣ် [KHRG ပျီပူၤပှၤမၤတၢ်ဖိလၢ] ကၤနံၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢသုး [လီၢ် ကဝီၤ PDF သုးတဖုအံၤ] သမံသမိးဝဲ [သိလ့ၣ်တဖၣ်လၢကျဲမုၢ်ခိၣ်] ခီဖျိ KNLA သုးဖိတဖၣ်နၢ်ဟူဝဲလၢ SSPC ကတီဆှၢဝဲအဝဲ သ့ၣ်သုးတၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်ဆူအဝဲသ့ၣ်အသုးကလၢၤဒီးသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသိလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. [ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့] တၢ်ဒုးတၢ် ယၤကဲထီၣ်အသးတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ပယီၤသုးအပှၤသုးဖိတဖၣ်အံၤဟဲဆီလီၤပာ်လီၤဝဲအလီၢ်ဖဲကၠိတဖျၢၣ်လၢအအိၣ်ဖဲ အဒ--- သဝီ, [ပရှီလိာ်ကရူၢ်] အပူၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲဂီၤခီ ၁၀း၃၀ မံးနံးအဆၢကတီၢ် ကျိဖးဒိၣ်ချံ ၆၀ မမ ခံဖျၢၣ် လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဖဲ အဆ--- သဝီပူၤန့ၣ်လီၤ. [သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ် နာ်ဝဲလၢ] ကျိဖးဒိၣ်ချံတဖၣ်အံၤ ခလရ [ခီၣ်သုးရ့ၣ်] နီၣ်ဂံၢ် (၂၆) [တၢ်တသ့ၣ်ညါအသုးခိၣ်အမံၤ] လၢအအိၣ်ဆီလီၤအသးဘူး ဒီး အဃ--- သဝီ, ပရှီလိာ်ကရူၢ်ပူၤတဖၣ်ခးဃီၤဝဲန့ၣ်လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်ချံခံဖျၢၣ်အံၤလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဖဲ အဆ--- သဝီပူၤဖဲသဝီဖိ တဂၤလၢအမံၤမ့ၢ် နီၢ်ဘ--- (လၢအသးနံၣ်အိၣ် ၃၈ နံၣ်) အဟံၣ်ဃၢၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဆၢကတီၢ် နီၢ်ဘ--- [ဂုာ် ကျဲးစၢၤ] ဃ့ၢ်နုာ်ဝဲဆူတၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဃ့ၢ်နုာ်ဝဲဆူတၢ်ပူၤအဆၢကတီၢ်ကျိဖးဒိၣ်အက့ဘၣ်ဝဲအကိာ်ယုၢ်ဘိန့ၣ်လီၤ. စှၤကိး မံးနံးဝံၤအလီၢ်ခံအဝဲသံကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်ဘ---, လၢအမ့ၢ်ကညီခရံာ်ဖိတဂၤ, ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်က့ၤအဝၤဒီးအဖိ (၃) ဂၤန့ၣ် လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်ချံတဖၣ်အံၤဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲအဟံၣ်အဒူၣ်တဖၣ်ဒီးအတၢ်ဟးလီၢ်အဒူၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲတၢ်တနၤန့ၣ်ပယီၤသုးအပှၤသုးဖိ (၂၀၀) ဂၤ  [တၢ်တသ့ၣ်ညါအသုးရ့ၣ်] နုာ်လီၤဆူ အဃ--- သဝီပူၤန့ၣ်လီၤ. [တၢ်ကဲထီၣ်သး အံၤဝံၤအလီၢ်ခံ] သဝီဖိတဖၣ် [ကအိၣ်ဖဲသဝီပူၤအဂီၢ်] ပျံၤဘၣ်ဖုးဘၣ်တၢ်ခီဖျိပယီၤသုးခးလီၤဝဲကျိဖးဒိၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.